Sistemler İnsanlardan Daha Akıllıdır

İş hayatında uzun yıllar boyunca aynı soruyu duydum: "Başarılı bir organizasyon kurmanın sırrı nedir?" Çoğu insan bu soruya tek kelimeyle cevap verir: İnsan. İlk bakışta doğru gibi görünür. Elbette iyi insanlar önemlidir. Fakat yıllar içinde gördüğüm gerçek şuydu; aynı insan farklı sistemlerde tamamen farklı sonuçlar üretebiliyordu. O zaman soru değişti. Acaba sonucu belirleyen insan mıydı, yoksa içinde çalıştığı sistem mi?

Askerlik bana liderin önemini öğretti. İş hayatı ise sistemlerin önemini öğretti. Çünkü en disiplinli insan bile kötü kurulmuş bir sistemin içinde zamanla yorulur. Buna karşılık ortalama bir insan, doğru kurulmuş bir sistemin içinde beklenenden çok daha yüksek performans gösterebilir. Demek ki insan değerlidir; fakat insanın değerini ortaya çıkaran şey çoğu zaman sistemdir.
Bir organizasyonun gerçek gücü, en iyi çalışanında değil; ortalama çalışanının ürettiği sonuçta saklıdır. Eğer başarı sadece birkaç yıldızın omuzlarındaysa ortada güçlü bir sistem değil, güçlü birkaç insan vardır. Güçlü organizasyon ise yıldızlara bağımlı olmayan organizasyondur.

Bu nedenle artık bir ofise girdiğimde ilk baktığım şey yetenekli danışmanlar değildir. Şunu merak ederim: Bu ofise yarın on yeni danışman başlasa, sistem onları başarıya taşıyabilir mi? Eğer cevap hayırsa sorun insan kaynağı değil, işletim sistemidir.

Burada önemli bir yanılgı vardır. Pek çok yönetici kötü sonuç aldığında ilk olarak insanları değiştirmeye çalışır. Oysa bazen değiştirilmesi gereken insanlar değil, insanların içinde hareket ettiği kurallardır. Çünkü insanlar çoğu zaman karakterlerine göre değil, sistemin teşviklerine göre davranırlar.

Bu yüzden ben yönetimi, insan yönetimi olarak görmüyorum. Yönetim; davranış üreten sistemi tasarlama işidir. İyi kurulmuş bir sistem doğru davranışı kolaylaştırır, yanlış davranışı ise zorlaştırır. İşte liderliğin görünmeyen tarafı burada başlar.
Bundan sonra bu kitapta sık sık şu soruyu soracağız: 'Bu problem gerçekten insan problemi mi, yoksa sistem problemi mi?' Bu iki soruyu birbirine karıştıran organizasyonlar yıllarca aynı sorunlarla mücadele eder. Ayırabilenler ise kalıcı çözümler üretir.
DEHA Kanunu #2
Bir organizasyonun kalitesi, en iyi insanıyla değil; ortalama insanından üretebildiği performansla ölçülür.